คำนวณค่าชดเชย

ตารางค่าชดเชยตามอายุงาน มาตรา 118

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118 กำหนดอัตราค่าชดเชยตามอายุงาน โดยนับจากค่าจ้างอัตราสุดท้าย อัตราตั้งแต่การแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 ซึ่งเพิ่มขั้นสูงสุดเป็น 400 วัน มีดังนี้

ไม่มีเพดานเงินเดือนสำหรับค่าชดเชยเอง ลูกจ้างเงินเดือนสูงก็ได้รับตามอัตราวันคูณค่าจ้างจริง ตัวเลข 600,000 บาทที่มักเห็นกันคือเพดานการยกเว้นภาษี ไม่ใช่เพดานของค่าชดเชย

ค่าจ้างรายวันคิดอย่างไร

ค่าจ้างรายวันหาได้จากเงินเดือนเดือนสุดท้ายหารด้วย 30 เช่น เงินเดือน 30,000 บาท จะได้ค่าจ้างวันละ 1,000 บาท แล้วคูณด้วยจำนวนวันตามตารางข้างบน คำว่า "ค่าจ้าง" ในที่นี้หมายถึงค่าจ้างประจำที่จ่ายแน่นอน เช่น เงินเดือนและค่าตอบแทนประจำที่จ่ายเป็นปกติ

ค่าล่วงเวลา (โอที) และโบนัสที่ขึ้นกับผลการปฏิบัติงานไม่นับเป็นค่าจ้างเพื่อคำนวณค่าชดเชย ส่วนค่าตอบแทนผันแปรอื่น ๆ ต้องดูเป็นรายกรณีว่าเป็นค่าจ้างประจำหรือไม่ ถ้าไม่แน่ใจให้ตรวจสอบกับฝ่ายบุคคล สำหรับลูกจ้างที่รับค่าจ้างตามผลงาน (เหมาจ่าย) ฐานการคำนวณคือค่าจ้างในช่วงวันทำงานสุดท้ายตามมาตรา 118 โดยหลักเรื่องค่าคอมมิชชันเป็นค่าจ้างตามผลงานนั้นสอดคล้องกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2863/2552

ใครได้บ้าง ใครไม่ได้

สิทธิได้รับค่าชดเชยเกิดขึ้นเมื่อนายจ้างเป็นฝ่ายเลิกจ้าง และลูกจ้างทำงานครบ 120 วันขึ้นไป กรณีต่อไปนี้ไม่ได้รับค่าชดเชย

• ลาออกเอง — การลาออกโดยสมัครใจไม่ใช่การเลิกจ้าง จึงไม่มีค่าชดเชย
• ตกลงเลิกสัญญาร่วมกัน — ถ้าทั้งสองฝ่ายตกลงกันเองโดยไม่ใช่นายจ้างเลิกจ้างฝ่ายเดียว ก็ไม่มีค่าชดเชยตามมาตรา 118
• เหตุตามมาตรา 119 — เช่น ทุจริตต่อหน้าที่ จงใจทำให้นายจ้างเสียหาย ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงจนเกิดความเสียหาย ฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหลังจากได้รับหนังสือเตือนแล้ว ละทิ้งหน้าที่ 3 วันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร หรือต้องโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุด โดยนายจ้างต้องระบุเหตุไว้ในหนังสือเลิกจ้างด้วย
• สัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาที่แท้จริงสิ้นสุดลง — งานเฉพาะโครงการหรืองานตามฤดูกาลที่มีวันสิ้นสุดที่ตกลงกันไว้ตั้งแต่ต้น เมื่อครบกำหนดแล้วไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย แต่ถ้าสัญญาเป็นแบบกำหนดระยะเวลาเพียงในรูปแบบ ทั้งที่งานเป็นงานปกติทั่วไป ก็ยังต้องจ่ายตามมาตรา 118
• อายุงานน้อยกว่า 120 วัน — ทำงาน 119 วันได้ 0 บาท แต่วันที่ 120 เริ่มมีสิทธิ 30 วัน จึงควรตรวจสอบวันเริ่มงานจริงให้แน่ชัด เพราะวันเดียวก็เปลี่ยนผลลัพธ์ได้
• การเสียชีวิต — การเสียชีวิตทำให้สัญญาจ้างสิ้นสุดลงโดยผลของกฎหมาย ไม่ใช่การเลิกจ้าง จึงไม่มีค่าชดเชย

กรณีพิเศษคือการเกษียณอายุ ตามมาตรา 118/1 การเกษียณอายุถือเป็นการเลิกจ้าง ลูกจ้างที่อายุ 60 ปีขึ้นไปอาจเลือกเกษียณได้โดยบอกกล่าวล่วงหน้า 30 วัน และนายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยตามอัตราในมาตรา 118 ส่วนการเกษียณก่อนอายุ 60 ปีไม่ใช่เหตุที่ทำให้เกิดสิทธิค่าชดเชย

ค่าชดเชยกับภาษี

กฎกระทรวงฉบับที่ 394 (ประกาศในราชกิจจานุเบกษา 17 กรกฎาคม 2567 มีผลตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2566) ยกเว้นภาษีให้แก่ค่าชดเชยจากการเลิกจ้างโดยไม่สมัครใจตามกฎหมายแรงงาน ในจำนวนที่ต่ำกว่าระหว่างค่าจ้าง 400 วันสุดท้ายกับ 600,000 บาท ส่วนที่เกินกว่านั้นต้องเสียภาษี เพดานเดิม 300 วันและ 300,000 บาทถูกยกเลิกไปแล้ว อย่าใช้ตัวเลขเก่านั้นอีก

ข้อสำคัญคือการยกเว้นนี้ใช้เฉพาะค่าชดเชยจากการเลิกจ้างเท่านั้น ค่าชดเชยกรณีเกษียณอายุและกรณีสิ้นสุดสัญญาที่มีกำหนดระยะเวลาไม่ได้รับการยกเว้นตามกฎกระทรวงฉบับนี้ สำหรับส่วนที่ต้องเสียภาษี ยังมีสิทธิพิเศษตามมาตรา 48(5) คือหัก 7,000 บาทต่อปีอายุงานก่อน แล้วนำครึ่งหนึ่งของส่วนที่เหลือมาคำนวณภาษี เครื่องมือนี้แสดงฐานภาษีหลังใช้สิทธิดังกล่าวไว้ให้ด้วย

ตัวอย่างการคำนวณ

ตัวอย่างที่ 1: เงินเดือน 30,000 บาท อายุงาน 5 ปี

ค่าจ้างรายวัน = 30,000 ÷ 30 = 1,000 บาท อายุงาน 5 ปีอยู่ในขั้น 3–6 ปี ได้ 180 วัน ค่าชดเชย = 1,000 × 180 = 180,000 บาท

ตัวอย่างที่ 2: เงินเดือน 18,000 บาท อายุงาน 4 ปี

ค่าจ้างรายวัน = 18,000 ÷ 30 = 600 บาท อายุงาน 4 ปีอยู่ในขั้น 3–6 ปี ได้ 180 วัน ค่าชดเชย = 600 × 180 = 108,000 บาท และถ้าถูกเลิกจ้างโดยมีผลทันทีโดยไม่บอกกล่าวล่วงหน้า ยังมีสิทธิได้รับสินจ้างแทนการบอกกล่าวแยกต่างหากประมาณ 1 เดือน คือ 18,000 บาท

ตัวอย่างที่ 3: เงินเดือน 48,000 บาท อายุงาน 15 ปี

ค่าจ้างรายวัน = 48,000 ÷ 30 = 1,600 บาท อายุงาน 15 ปีอยู่ในขั้น 10–20 ปี ได้ 300 วัน ค่าชดเชย = 1,600 × 300 = 480,000 บาท

ตัวอย่างที่ 4: เงินเดือน 60,000 บาท อายุงาน 20 ปีขึ้นไป (เลิกจ้าง)

ค่าจ้างรายวัน = 60,000 ÷ 30 = 2,000 บาท อายุงาน 20 ปีขึ้นไปได้ 400 วัน ค่าชดเชย = 2,000 × 400 = 800,000 บาท ส่วนภาษี: ค่าจ้าง 400 วัน = 800,000 บาท ดังนั้นส่วนที่ยกเว้น = ต่ำกว่าระหว่าง 800,000 กับ 600,000 = 600,000 บาท ส่วนที่ต้องเสียภาษี = 200,000 บาท ก่อนใช้สิทธิมาตรา 48(5) ซึ่งหัก 7,000 × 20 = 140,000 บาท เหลือ 60,000 บาท ครึ่งหนึ่งคือฐานภาษี 30,000 บาท หากเลือกใช้สิทธิ

ค่าชดเชยกับเงินอื่นที่ได้ตอนเลิกจ้าง

ค่าชดเชยเป็นเพียงสิทธิอย่างหนึ่งตอนเลิกจ้าง เงินอื่น ๆ ต่อไปนี้เป็นสิทธิแยกต่างหากและไม่รวมอยู่ในยอดค่าชดเชยที่เครื่องมือนี้คำนวณ

• สินจ้างแทนการบอกกล่าว — ถ้านายจ้างเลิกจ้างโดยมีผลทันทีโดยไม่บอกกล่าวล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งรอบการจ่ายค่าจ้าง ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวแยกต่างหาก
• ค่าจ้างที่ค้างจ่าย — ค่าจ้างสำหรับวันที่ทำงานมาแล้วแต่ยังไม่ได้รับ
• ค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่ไม่ได้ใช้ — วันหยุดที่สะสมไว้แต่ยังไม่ได้ใช้ ต้องจ่ายเป็นเงินแยกต่างหาก

เมื่อตรวจสอบยอดรวมตอนเลิกจ้าง ให้บวกสิทธิเหล่านี้เข้ากับค่าชดเชย อย่าดูเพียงยอดค่าชดเชยอย่างเดียว

เครื่องคำนวณที่คล้ายกัน

เงินชดเชยเมื่อสิ้นสุดการจ้างในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์

สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์

→

เงินชดเชยเมื่อสิ้นสุดการจ้างในซาอุดีอาระเบีย

ซาอุดีอาระเบีย

→

เงินชดเชยเมื่อถูกเลิกจ้างในกรีซ

กรีซ

→

เงินชดเชยเมื่อถูกเลิกจ้างในสเปน

สเปน

→